KOÇKAROV, Kasbot (1834-1940) Kasbot Karaçay'ın Koçhar soyuna mensup fakir bir ailenin oğlu olarak Karaçay köylerinden Uçkulan'da dünyaya geldi. Kasbot'un babası Koçharlar'ın Bagır gençliğinde Abzeh Çerkesleri tarafından kaçırılmış ve Kafkas dağlarının ardında yaşayan Gürcü kabilelerinden Svanlar'a köle olarak satılmıştı. Bagır köle olarak yedi kere satıldıktan sonra, izini bulan akrabaları tarafından özgürlüğü satın alınarak kurtarılmış ve Karaçay'a geri dönmüştü. Bagır'ın Kasbot, Tavmırza, Gitçe ve Okay adlarında dört oğlu, Hasanahan ve Tavbiyçe adlarında iki kızı olmuştu. Kardeşlerin en büyüğü olan Kasbot on yaşında iken zengin ailelerin yanında çobanlık yapmaya başladı. Gençlik yıllarında Kasbot Karaçay'ın dışında Kabardey'de, Malkar'da ve Gürcü-Svanlar'da çobanlık yaparak geçimini sağladı. Bu arada Çerkes ve Gürcü-Svan dillerini de öğrendi. Hayatı büyük sıkıntılar içinde geçen Koçhar oğlu Kasbot gençlik yıllarında yazdığı şiirlerinde zor yaşantısını dile getirdi. Bu sırada Karaçay-Malkar'da sosyal tabakalar arasındaki eşitsizlikler, zengin aileler ile fakir halk tabakası arasındaki çekişmeler de Kasbot'un yazdığı şiirlerin konuları arasında yer aldı. Kasbot yaşadığı dönemde halkının büyük acılarına da tanık oldu ve destan türündeki eserlerinde bunları dile getirerek yaşanan olayları ölümsüzleştirdi. Koçhar oğlu Kasbot 24 Aralık 1940'ta Karaçay'ın Kart Curt köyünde hayata gözlerini yumdu. Doğduğu köy olan Uçkulan'da toprağa verilen Koçhar oğlu Kasbot 106 yıllık ömründe Karaçay-Malkar halk edebiyatına sayısız eserler kazandırdı.
Eserleri: Cılkıçını Cırı (At Çobanının Şarkısı) (1854), Canbolat (1856), Barak (1857), Candar (1859), Horasan (1864), Eski Askerçile (1878), Gapalav (1892), Kanamat (1893), Aycayak (1904).
Bibliyografya: Habiçev, M.A. Koçharlanı Kasbot. Halk Cırçılanı Tamadası .-Çerkessk: 1986; Kapiyev, E. Kasbot Koçkarov. Stihi i pesni .-Pyatigorsk: 1940, s. 3-4.; Filonoviç, Yu. Narodnıy poet Karaçaya-Kasbot Koçkarov . Literaturnaya Gazeta, 26 İyun 1939; Nikitin, P. Kasbot Koçkarov , Krasnıy Karaçay, (25), 1 Fevral 1939; Kabaçenko, Akbayev, M. O. Koçharlanı K. Saylamaları .-Çerkessk: 1964; Antologiya Karaçayevskoy poezii .-Stavropol: 1965; Hubiyev O. A. Jizn i talant .-Çerkessk: 1982; Ortabayeva, R. K. Karaçayevo-Balkarskie narodnıe pesni .-Çerkess: 1977.

Kanamat

Ebzelanı cigit tuu'gan Kanamat,
Eki közüñgden seni cuub' kan agad,
Eter ediñg sanlarıñga boş bolsañg,
Seni urgan itle bla kazau'at,

Carık culduz tau'ga aylanıb batadı,
Oy, Uçkulan'da bir tulpar ölük catadı,
Çıkgan ediñg Sıntı kabakdan abrek,
Ceti cılnı Amgata boynun sakladıñg,

Cürüdüñg keçe börü, künüñg it bolub,
Kiygen kiyimiñg sirke bolub, bit bolub,
Ceti cılnı Amgata boynun sakladıñg,
Kiyikle öltürüb tau'lada etle kakladıñg.

- Kasbot, karnaşım, ölür tüşübüznü körgenme,
Kesim cañgız kımıca bolub körgenme,
- Korkma, Kanamat, adam körmez tüş cokdu,
Da bizni kibik erge tüşmez iş cokdu.
- Kel, Kasbot, biz bılay etib turmayık,
Ceñgil oguna biz Karaçay'ga barayık,
Konakbaynı Hubiy uluga salayık.

Biz bargenek Abul-Kerim'ge konakga,
Abul-Kerim bizni konak kibik körmedi,
Körmese da tahsabıznı itlege bermedi,

- Tolu künnü konak üyünde caşırdı,
Ekinçi kün bizni ariuv aytıb aşırdı:
- Orus meni endi ariuv körmeydi,
Cazgan kagıtıma ullu akıl beölmeydi.

Biz bargan edik oy Uçkulan'ñga konakga,
Salıb tüşdük Güllü ulu degen kanau'ga,
Bizni körgenley ol ginci kibik kiyindi,
”Hoş keldiñg, Kanamat” –deb, tülkü kibik süyündü.

Alay barganlay bizni konak üyge salganed,
Hıyla bla saut'larıbıznı kolubuzdan alganed,
Keçesine tatlı hantladan toydurdu,
Kündüzünde ma kara koylay soydurdu.

- Men barayım da kagıt, kalay alayım?
Senñge, Kanamat, ariuv kagıt cazayım,
Kişi körmezça seni demeñgili caşırayım,
Pasport alıb sizni Türk Patçahha aşırayım.

Alay aytıb ol bizni koyub ketgened,
Eşikleribizni tışından kılıç etgened,
Mıçımayın Açau' ulu starşinaga* cetgened,
”Kiyikle tutdum” deb, kua'nıb hapar etgened.

Starşina elden ullu karuv algandı,
Kanamat turgan üynü tögeregin kanvoy* algandı,
Daur'lanı eşitib Kanamat terezege başın salgandı;

- Kasbot –deydi, oy bizge bolur bolgandı,
Tögeregibiz kara çau'kadan tolgandı,
Ay, Kasbot, kerti boldu bizni tüşübüz,
Kolay bolmadı bizni konakbayda işibiz.

Toguz ok tiygendi, Kanamat, seni başıñga,
Kara künle keldi Aliy'ni cigit caşına.
Ne bolgandı beliñgde kara kamaga?
Mıyıñg çaçıladı üyde eşik kañgaga.

Protokoluñgu kanıñg bla cazalla,
Kabırıñgı da Kara baganada kazalla,
Ebzelanı tulpar tuu'gan Kanamat,
Kabırgañgda bardı artık iyeging,
Seni kanıñgı bu itlege kurutmaz
Artıñgda kalgan sıñgar ulan süe'giñg

Cargan doktorla seni başıñgı sılayla,
Tişiriu'la türsünüñge karab cılayla.
Amgata'da talay cılnı caşadıñg,
Marap, kiyik terileden koş etib.
İtden tuu'gan Gül'lu uluna nek ışandıñg,
Ullu köllü bolduñg, canıñgı boş etib.

Uçkulan'da murdar itle caşayla,
Uyalmayla, adam etle aşayla.
Koçhar ulu Kanamatnı öltürüb,
Patçahdan çın, sau'ga aşau' aladı,
Murdarlıgı üçün medal* tagadı.
Öldü, ketdi Ebzelanı Kanamat,
Tulparlıgıñg art künüñge caramad.

Duniyada senden carlı kim bolur?
Egeçiñg cok közleriñgi cumarga,
Anañg cokdu ölügüñge cılarga,
Atañg cokdu ıshatıñgı kurarga,
Karnaşlarıñg uşaydıla tuuar'ga.

Ma kördügüz mü Hacıbekir'ni etgen itligin?
Hacı-Umar, ala bar soygan kiyigiñgi cibligin.

(“Kasbot. Seçme şarkı, dörtlük ve şiirleri”, Karaçayşahar, 2001)