Eki Kuş Karaçay Tauruh
Eki Kuş Karaçay Tauruh
Ertde-erdelede Taulan deb bir cigit uvçu bolgandı; kacıkmagan, kanmagan. Tabhan zatından honşulaga ülüş berib turgandı, tamadalanı sıyların körgendi. Adamla da, honşu -tiyre da Taulan'nı bek süygendile.
Bir kün uvçu, çegetni içi bla bara turganlay, kara suvnu katında bir ak eçkini körgendi. Anı seskekli etmezge küreşe, şkogun akırtın költürgendi. Işanñga tutub karasa -eçkini ornunda bir ariuv kız süelib tura. Sarı çaçı, eki eşme bolub, altın kâmarında nakut-nalmaz taşla cıltıray, ak beti, ala közleri uzun kirpikleri…
Uvçu şkogun cerge iygenley, kız tas bolub, biyagı ak eçki çıkgandı. Şkoknu ışanñga salganlay, dagıda kız körünñgendi. Uvçunu tobukları kaltıragandıla, şkogu kolundan tüşgendi. Çegetde külgen tavuş eşitilib, koñgurau avaz bla kız aytadı:
- Ey, cigit, sen menden korkma. Sen konakdasa, Apsatını konagısa! -degendi. Esine küçden-butdan kelib Taulan sorgandı.
- Sen kimse -uvçu marlauçu ak eçki mise, ogese duniyada em ariuv kız mısa?
- Men Apsatını kızı Fatimama, -degendi ol.
Uvçu da Fatima da bir-birin körgenley, süygendile. Uvçu üyüne az kelüvçü bolgandı. Kün sayın uvga ketib, kuru kayta başlagandı: taulada mazallı dommay otlaganlıkga ol anı körmegendi, allına ayü çıkganlıkga, şkogun atmagandı, eçkile bla marallaga da şkogun költürmegendi, ariuv Fatima bolur mu deb.
Süymeklik alaga kuançdan ese kaygını köb bergendi. Kökde caşagan insanñga calgaşırga adamga erkinlik bolmaganın ekisi da bilgendile. Ol sebebden uvçu süymenkligin adamlarından caşırgandı. Fatima da kesini süymekligin atasına aytmagandı. Ekisi da keslerini adamları bolmagan, uzak curtha kaçarga taukel bolgandıla.
Fatima erkişiça kiyiñgendi, başına başlık kıshandı. Ekisi da atlaga minib, kaçıb tebregendile. Alay a kıznı ariuvlugun, aybatlıgın bir kiyim da caşıralmay edi.
Canıuarla, kanatlıla Apsatıga hapar aythandıla...
Açıulañgandı Apsatı, kesini cumuşların kuvgunñga cibergendi:
- Kaçhınçılanı tutub öltürügüz! - degendi.
Fatima bla Taulan adam cürümegen cerle bla bargandıla. Kuvgunçulanı esleb, tau kirişge örlegendile, atların da özende koyub.
Tau başında Apsatını kuvgunçuları ızlarından cetgendile. Fatima bla Taulan kayada taşlanı arasında bugunñgandıla. Kuşla, kız bla caşnı esleb, kıçırık-hahay etgendile. Alanı körmey bargan atlıla, kanatlı tavuşha kaytıb kelib, kaçhınçılanı tabhandıla. Tutub, örley kayadan atıb iygendile kesin da.
Ol közüvçükde Apsatını cüregi çançhandı: kıznı da, cigit uvçunu da cazıksınıb, alanı ekisin da kuşla etib koygant. Öhtem kanatlıla, çavul taşlaga tiyginçi, kanatların kagıb, kün taba uçub ketgendile.
Andan beri ol eki kuş adam çıgalmaz miyik kayanı töppesinde uya salıb caşaydıla. Ertden sayın, künnü birinçi tayakları cıltıraganlay, andan çıgıp uçadıla.
Bu tauruhnu, Karaçay-Çerkez Cumhuriyetde, Üst-Cögetey şaharda caşagan, Bayramuklanı Borisni kızı Aminat'nı auzundan cazıp algan; Semenlani Cottanı kızı Indira'dı.
Cıl 2002.
www.AfyonKaracay.com